Shloka 98
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
न तासां नामधेयानि परिमाणं तथैव च / शक्यं वै परिसंख्यातुं पुण्यास्ताः सरिदुत्तमाः
Transliteration
na tāsāṃ nāmadheyāni parimāṇaṃ tathaiva ca / śakyaṃ vai parisaṃkhyātuṃ puṇyāstāḥ sariduttamāḥ
Translation
Neither their names nor their measure can truly be reckoned; so holy are those rivers, the best among streams.
Word by Word
नnot
न:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक निपात (negation)
तासाम्of those (rivers)
तासाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
नामधेयानिnames
नामधेयानि:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootनामधेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन (context: ‘names’ as object/subject of ‘enumerate’)
परिमाणम्measure, extent
परिमाणम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootपरिमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/प्रकारार्थक (adverb: ‘thus/likewise’)
एवindeed
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (particle: ‘indeed/just’)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
शक्यम्possible
शक्यम्:
विधेय (Predicate)
TypeAdjective
Rootशक्य (कृदन्त; √शक् (शक् धातु) + यत्)
Formकृदन्त (potential/gerundive); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; भावे प्रयोगः (‘it is possible’)
वैindeed
वै:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात (particle: ‘indeed’)
परिसंख्यातुम्to enumerate/count
परिसंख्यातुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootपरि + सम् + √ख्या (ख्या धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive); अर्थः ‘गणयितुम्/परिगणयितुम्’
पुण्याःholy
पुण्याः:
कर्तृ (Karta)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
ताःthose
ताः:
कर्तृ (Karta)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
सरित्-उत्तमाःexcellent rivers
सरित्-उत्तमाः:
कर्तृ (Karta)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formसमासः कर्मधारय (descriptive: ‘best of rivers’); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन