Shloka 15
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
सर्वाप्सरोगणानां च कामदेवं तथा प्रभुम् / ऋतूनामथ मासानामार्त्तवानां तथैव च
Transliteration
sarvāpsarogaṇānāṃ ca kāmadevaṃ tathā prabhum / ṛtūnāmatha māsānāmārttavānāṃ tathaiva ca
Translation
He appointed Kāmadeva as lord of all the hosts of Apsarases, and likewise set rulers over the seasons, the months, and the cycle of seasons (ārtavān).
Word by Word
सर्व-अप्सरः-गणानाम्of all the groups of Apsarases
सर्व-अप्सरः-गणानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + अप्सरस् (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष; ‘अप्सरोगण’ = अप्सरसाम् गणः), ‘सर्व’ उपपद-विशेषण; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कामदेवम्Kāmadeva (god of love)
कामदेवम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootकामदेव (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः: कामस्य देवः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तथाthus / likewise
तथा:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
प्रभुम्the lord/master
प्रभुम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ऋतूनाम्of the seasons
ऋतूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अथthen / next
अथ:
अनुक्रम (sequencing)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle; sequence)
मासानाम्of the months
मासानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
आर्त्तवानाम्of the seasonal periods
आर्त्तवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootआर्त्तव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘आर्त्तव’ = (seasonal) period/menstrual/seasonal flow; here likely ‘seasonal (times)’
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवindeed / just
एव:
निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय