Shloka 99
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
विहारार्थं मनुष्येषु सांदीपनिपुरस्सरः / यत्र कंसं च शाल्वं च द्विविदं च महासुरम्
Transliteration
vihārārthaṃ manuṣyeṣu sāṃdīpanipurassaraḥ / yatra kaṃsaṃ ca śālvaṃ ca dvividaṃ ca mahāsuram
Translation
For the sake of divine play among humankind, he went forth toward the city of Sāndīpani, where were Kamsa, Śālva, and Dvivida, the great asura.
Word by Word
विहारार्थम्for sport; for play
विहारार्थम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeNoun
Rootविहार + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-तत्पुरुष/प्रयोजनार्थक: ‘विहाराय अर्थः’ (for the sake of sport); पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular) — क्रियाविशेषणवत् (purpose accusative)
मनुष्येषुamong humans
मनुष्येषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative setting)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन (Plural)
सांदीपनिपुरस्सरःled by Sāndīpani (as preceptor)
सांदीपनिपुरस्सरः:
कर्ता (Kartā/Subject; epithet)
TypeNoun
Rootसांदीपनि + पुरः + सर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘सांदीपनिः पुरः (अग्रे) यस्य’ → ‘having Sāndīpani in front/led by Sāndīpani’; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
यत्रwhere
यत्र:
सम्बन्ध/अधिकरण-सूचक (Relational/locative marker)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)
कंसम्Kamsa
कंसम्:
कर्म (Karma/Object; implied ‘(he slew)’)
TypeNoun
Rootकंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शाल्वम्Shālva
शाल्वम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootशाल्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
द्विविदम्Dvivida
द्विविदम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootद्विविद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
महासुरम्the great asura
महासुरम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootमहा + असुर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: ‘महान् असुरः’; पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)