Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 100
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
अरिष्ठं वृषभं चैव पूतनां केशिनं हयम् / नागं कुवलयापीडं मल्लं राजगृहाधिपम्
Transliteration
ariṣṭhaṃ vṛṣabhaṃ caiva pūtanāṃ keśinaṃ hayam / nāgaṃ kuvalayāpīḍaṃ mallaṃ rājagṛhādhipam
Translation
He also subdued Ariṣṭa the bull, Pūtanā, Keśī the horse, the elephant Kuvalayāpīḍa, the malla wrestler, and the lord of Rājagṛha.
Word by Word
अरिष्ठम्Ariṣṭa
अरिष्ठम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootअरिष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
वृषभम्the bull (demon)
वृषभम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed; also
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
पूतनाम्Pūtanā
पूतनाम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootपूतना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
केशिनम्Keśin
केशिनम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootकेशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
हयम्the horse
हयम्:
कर्म (Karma/Object; apposition to Keśin as horse)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
नागम्the elephant
नागम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
कुवलयापीडम्Kuvalayāpīḍa (the elephant)
कुवलयापीडम्:
कर्म (Karma/Object; apposition to नागम्)
TypeNoun
Rootकुवलय + आपीड (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘कुवलयस्य आपीडः’ (Kuvalaya’s crusher/pressing one; name of elephant); पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
मल्लम्the wrestler
मल्लम्:
कर्म (Karma/Object; implied)
TypeNoun
Rootमल्ल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
राजगृहाधिपम्the ruler of Rājagṛha
राजगृहाधिपम्:
कर्म (Karma/Object; apposition/identifier)
TypeNoun
Rootराजगृह + अधिप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘राजगृहस्य अधिपः’ (lord of Rājagṛha); पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)