Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 48
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
उवाचेदं न भेतव्यं गन्तव्यं न रसातलम् / अवश्यंभावीह्यर्थो ऽयं प्राप्तो वो मयि जाग्रति
Transliteration
uvācedaṃ na bhetavyaṃ gantavyaṃ na rasātalam / avaśyaṃbhāvīhyartho 'yaṃ prāpto vo mayi jāgrati
Translation
He said: Fear not; you need not go to Rasātala. This matter was inevitable, and it has come upon you while I remained awake and watchful.
Word by Word
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
भेतव्यम्to be feared
भेतव्यम्:
Karya (कार्य/Obligation)
TypeVerb
Rootभी (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive/Obligation), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate)
गन्तव्यम्to be gone (to go)
गन्तव्यम्:
Karya (कार्य)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
रसातलम्Rasātala (netherworld)
रसातलम्:
Gati-Karma (गति-कर्म/Goal)
TypeNoun
Rootरसातल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रसा + तल)
अवश्यम्inevitably
अवश्यम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअवश्यम् (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (adverb: 'certainly, inevitably')
भावीdestined, bound to happen
भावी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभू (धातु)
Formणिनि-प्रत्ययान्त कृदन्त (future-oriented adjectival: 'destined to be'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक निपात (particle: 'indeed, for')
अर्थःmatter, purpose, event
अर्थः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Visheshana (विशेषण/Deictic)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
प्राप्तःhas come, has occurred
प्राप्तः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वःto/for you (all)
वः:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), बहुवचन; एन्क्लिटिक सर्वनाम
मयिin me, when I
मयि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; सर्वनाम
जाग्रतिam awake, keep watch
जाग्रति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजागृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद