Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 47
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
सूत उवाच ज्ञात्वा काव्यो यथातत्त्वं कारुण्येन महीयसा / एवं शुक्रो ऽनुनीतः संस्ततः कोपं न्यवर्त्तयत्
Transliteration
sūta uvāca jñātvā kāvyo yathātattvaṃ kāruṇyena mahīyasā / evaṃ śukro 'nunītaḥ saṃstataḥ kopaṃ nyavarttayat
Translation
Suta said: Kāvya (Śukrācārya), knowing the truth as it truly was and moved by great compassion—thus appeased and praised—Śukra turned back his wrath.
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
काव्यःKāvya (Śukra)
काव्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial relation)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (adverb: 'as, according to')
तत्त्वम्the truth, reality
तत्त्वम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd) (क्रियाविशेषणवत्), एकवचन
कारुण्येनwith compassion
कारुण्येन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकारुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
महीयसाgreater, very great
महीयसा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहीयस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक (Comparative)
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'thus')
शुक्रःŚukra
शुक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अनुनीतःhaving been appeased
अनुनीतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअनु-नी (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संस्ततःhaving been praised
संस्ततः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-स्तु (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कोपम्anger
कोपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
न्यवर्त्तयत्turned back, restrained
न्यवर्त्तयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√वृत्/वर्त् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative sense (णिच्) implied by form: 'caused to turn back'