Shloka 123
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
एवं काष्ठामनुप्राप्ताः कलिसंध्यांशके तदा / प्रजाः क्षयं प्रयास्यन्ति सार्द्धं कलियुगेन तु
Transliteration
evaṃ kāṣṭhāmanuprāptāḥ kalisaṃdhyāṃśake tadā / prajāḥ kṣayaṃ prayāsyanti sārddhaṃ kaliyugena tu
Translation
Thus, when they reach that extremity in the twilight-portion of Kali, the peoples will pass into decline together with the Kali Yuga itself.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
काष्ठाम्the extreme limit
काष्ठाम्:
Karma (कर्म/Object of anuprāptāḥ)
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘काष्ठा’ = सीमा/अवस्था (extreme limit)
अनुप्राप्ताःhaving reached
अनुप्राप्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootअनु-प्र-आप् (धातु)
Formकृत्—क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अर्थः—अनुप्राप्त/प्राप्त (having reached)
कलि-संध्या-अंशकेin the twilight-portion of the Kali age
कलि-संध्या-अंशके:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक) + संध्या (प्रातिपदिक) + अंशक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः—कलिस्य संध्यायाः अंशके (in the portion of Kali’s twilight)
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
प्रजाःthe people; creatures
प्रजाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
क्षयम्destruction; decline
क्षयम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रयास्यन्तिwill go to; will meet with
प्रयास्यन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
Sahakaraka (सह/Accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (prepositional adverb: ‘together with’)
कलियुगेनwith the Kali age
कलियुगेन:
Saha (सह/Accompaniment)
TypeNoun
Rootकलियुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः—कलिः युगम्
तुindeed; but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle: but/indeed)