Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 75
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
पिङ्गाक्षावूर्द्ध्वरोमाणौ वृत्ताक्षौ च सुदारुणौ / कन्याभ्यां सहितौ तौ तु ताभ्यां भर्तुश्चिकीर्षया
Transliteration
piṅgākṣāvūrddhvaromāṇau vṛttākṣau ca sudāruṇau / kanyābhyāṃ sahitau tau tu tābhyāṃ bhartuścikīrṣayā
Translation
Their eyes were tawny, their hair bristled upward, their gaze round and most dreadful; and the two were accompanied by two maidens, who sought to do this for their husband’s sake.
Word by Word
पिङ्ग-अक्षौhaving tawny eyes
पिङ्ग-अक्षौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपिङ्ग (प्रातिपदिक) + अक्षि/अक्ष (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (पिङ्गे अक्षिणी यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण
ऊर्ध्व-रोमाणौwith bristling/upstanding hair
ऊर्ध्व-रोमाणौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + रोमन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (ऊर्ध्वाणि रोमाणि यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण
वृत्त-अक्षौround-eyed
वृत्त-अक्षौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवृत्त (प्रातिपदिक) + अक्षि/अक्ष (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (वृत्ते अक्षिणी यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
सु-दरुणौvery fierce
सु-दरुणौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दरुण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (अत्यन्तं दरुणौ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण
कन्याभ्याम्with two maidens
कन्याभ्याम्:
Sahakaraka (सह/साकं)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/करण), द्विवचन
सहितौaccompanied
सहितौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसहित (√सह् + क्त, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोध-बोधक निपात (but/indeed)
ताभ्याम्by/with those two (maidens)
ताभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (कन्ये इति संदर्भे), तृतीया-विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम
भर्तुःof the husband/lord
भर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
चिकीर्षयाwith the intention to do (something)
चिकीर्षया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootचिकीर्षा (प्रातिपदिक; √कृ desiderative-noun)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (हेतु/करण), एकवचन; भाववाचक