Shloka 116
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
गन्धर्वाप्सरसां मध्ये नयित्वा स न्यवर्त्तत / तां च दृष्ट्वा समुत्पत्तिं यक्षस्याप्सरसां गणाः
Transliteration
gandharvāpsarasāṃ madhye nayitvā sa nyavarttata / tāṃ ca dṛṣṭvā samutpattiṃ yakṣasyāpsarasāṃ gaṇāḥ
Translation
He led her into the midst of the Gandharvas and Apsaras, and then returned. Seeing the rise of that Yaksha, the hosts of Apsaras were filled with wonder.
Word by Word
गन्धर्व-अप्सरसाम्of gandharvas and apsarases
गन्धर्व-अप्सरसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक) + अप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (अप्सरसाम्-अनुसार), षष्ठी, बहुवचन; द्वन्द्वसमासः ‘of gandharvas and apsarases’
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
नयित्वाhaving led
नयित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive) ‘having led’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
न्यवर्त्ततreturned
न्यवर्त्तत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग नि- ‘returned/turned back’
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive) ‘having seen’
समुत्पत्तिम्origin/birth
समुत्पत्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमुत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यक्षस्यof the yakṣa
यक्षस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अप्सरसाम्of the apsarases
अप्सरसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
गणाःgroups
गणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन