Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 49
Vaivasvata-Manuputra Vamsha and the Marutta–Samvarta Episode
Genealogical Catalogue
Devanagari script
तस्मादुत्तरतायावत्प्रथमं स्वायमं विदुः / तमोदुत्तरमैद्रोयदेवतास्याद्रुवेन च
Transliteration
tasmāduttaratāyāvatprathamaṃ svāyamaṃ viduḥ / tamoduttaramaidroyadevatāsyādruvena ca
Translation
Therefore, the first stage toward the north is known as “Svāyama”. What lies to the north of tamas is called “Aidra”, whose presiding deity is said to be joined with Dhruva.
Word by Word
तस्मात्from that/therefore
तस्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; सर्वनाम
उत्तरताin the northernness/upper position
उत्तरता:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तरता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (अधिकरणे)
यावत्as far as; up to
यावत्:
—
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/सर्वनाम)
Formअव्यय; परिमाण/अवधि-अर्थे (as far as/upto)
प्रथमम्the first
प्रथमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (कर्मपद)
स्वायमम्svāyama (unclear/rare term)
स्वायमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वायम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (पाठभेद/दुर्लभ-रूप)
विदुःthey know/declare
विदुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
तमःdarkness; tamas
तमः:
—
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (समासाङ्ग)
उत्तमthe highest (in tamas)
उत्तम:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (तमः+उत्तम = tamas-uttama)
ऐद्रbelonging to Indra
ऐद्र:
—
TypeAdjective
Rootऐद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (समासाङ्ग)
यwhich
य:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धे (relative)
देवताdeity
देवता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्यात्would be
स्यात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन
ध्रुवेणwith Dhruva; by the Pole-star
ध्रुवेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)