Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 54
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
तस्मात्तवैष चरमः पतिष्यति न संशयः / यमस्तु तेन शापेन भृशं पीडितमानसः
Transliteration
tasmāttavaiṣa caramaḥ patiṣyati na saṃśayaḥ / yamastu tena śāpena bhṛśaṃ pīḍitamānasaḥ
Translation
“Therefore this last limb of yours shall surely fall—without doubt.” By that curse, Yama’s mind was grievously tormented.
Word by Word
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभूत-तस्मात्; हेत्वर्थे (therefore)
तवof you/your
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम-रूप
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-रूप
चरमःlast, final
चरमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
पतिष्यतिwill fall
पतिष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्/Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
संशयःdoubt
संशयः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘no doubt’ इति वाक्यांशे
यमःYama
यमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)
तेनby that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; सर्वनाम-रूप
शापेनby the curse
शापेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
भृशम्greatly
भृशम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier adverb)
पीडितमानसःone whose mind was afflicted
पीडितमानसः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपीडित-मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (पीडितं मानसं यस्य/पीडितं मानसम्); कृदन्त: पीडित (क्त-प्रत्यय, √पीड्)