Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 23
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
भक्त्या शुश्रूषया चैव तयोस्तुष्टो महामुनिः / राजपत्न्यौ समाहूय इदं वचनम ब्रवीत्
Transliteration
bhaktyā śuśrūṣayā caiva tayostuṣṭo mahāmuniḥ / rājapatnyau samāhūya idaṃ vacanama bravīt
Translation
Pleased by their devotion and attentive service, the great sage summoned the two queens and spoke these words.
Word by Word
भक्त्याby devotion
भक्त्या:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन
शुश्रूषयाby service/attendance
शुश्रूषया:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशुश्रूषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
तयोःof those two
तयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (Genitive), द्विवचन
तुष्टःpleased
तुष्टः:
कर्तृविशेषण (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त; तुष् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (to महामुनिः)
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक: महा+मुनि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
राजपत्न्यौthe two queens
राजपत्न्यौ:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराजपत्नी (प्रातिपदिक: राजन्+पत्नी)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), द्विवचन
समाहूयhaving summoned
समाहूय:
पूर्वकालक्रिया (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-ह्वा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having summoned/called’
इदम्this
इदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; विशेषण (to वचनम्)
वचनम्speech/words
वचनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
ब्रवीत्said/spoke
ब्रवीत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद