Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 20
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
पितरः पिण्डदानाद्यैः प्राप्स्यन्ति गतिमक्षयाम् / पितॄनुद्दिश्य तत्रासौ तर्प्पितेषु द्विजातिषु
Transliteration
pitaraḥ piṇḍadānādyaiḥ prāpsyanti gatimakṣayām / pitṝnuddiśya tatrāsau tarppiteṣu dvijātiṣu
Translation
Through piṇḍa-offerings and the like, the ancestors attain an imperishable state. There, dedicating it to the Pitṛs, and after the twice-born had been satisfied, (he completed the rite).
Word by Word
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc.), प्रथमा (1st case), बहुवचन
पिण्डrice-ball offering
पिण्ड:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद
दानgift, giving
दान:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद
आद्यैःby (rites) beginning with piṇḍa-offering etc.
आद्यैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc.), तृतीया (3rd case), बहुवचन; समस्तपद: पिण्ड-दान-आद्य (तत्पुरुष: ‘beginning with piṇḍa-giving’, i.e., etc.)
प्राप्स्यन्तिwill attain
प्राप्स्यन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√प्राप् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
गतिम्state, course, destiny
गतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (fem.), द्वितीया (2nd case), एकवचन
अक्षयाम्imperishable
अक्षयाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (fem.), द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘गतिम्’)
पितॄन्the ancestors
पितॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc.), द्वितीया (2nd case), बहुवचन
उद्दिश्यintending/for (them)
उद्दिश्य:
Prayojana/Intention (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootउद्-√दिश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) in -य, अव्ययभाव
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, स्थानवाचक
असौhe
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc.), प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
तर्पितेषुwhen (they) had been satisfied
तर्पितेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतर्पित (प्रातिपदिक; कृदन्त from √तृप्, णिच्)
Formपुंलिङ्ग (masc.), सप्तमी (7th case), बहुवचन; भूतकर्मणि क्त (past passive participle)
द्विजातिषुamong the twice-born (Brahmins etc.)
द्विजातिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्विजाति (प्रातिपदिक: द्वि + जाति)
Formपुंलिङ्ग (masc.), सप्तमी (7th case), बहुवचन; द्विगु-समास (two-born)