Shloka 29
Kārttavīrya’s Allied Kings Confront Jāmadagnya Rāma
Bhārgava-Charita
Devanagari script
सर्वास्त्रपूज्यं तच्चापि नारायणविनिर्मितम् / तमेवं प्रणतं त्यक्त्वा यथौ नारायमन्तिकम्
Transliteration
sarvāstrapūjyaṃ taccāpi nārāyaṇavinirmitam / tamevaṃ praṇataṃ tyaktvā yathau nārāyamantikam
Translation
That weapon too was revered among all weapons, fashioned by Narayana Himself. Seeing him thus bowed in surrender, it left him and, as ordained, drew near to Narayana.
Word by Word
सर्व-अस्त्र-पूज्यम्worthy of worship by all weapons (i.e., supremely venerable)
सर्व-अस्त्र-पूज्यम्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + पूज्य (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुषः ‘सर्वैः अस्त्रैः पूज्यम्’ (instrumental sense) qualifying (तत्/अस्त्रम्)
तत्that
तत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; demonstrative used for the weapon
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अपिalso
अपि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: also/even)
नारायण-विनिर्मितम्made by Narayana
नारायण-विनिर्मितम्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनारायण (प्रातिपदिक) + वि-निर्मित (कृदन्त; √मा/निर्मा)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘नारायणेन विनिर्मितम्’ qualifying the weapon
तम्him
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; refers to a person (likely Su(c)andra)
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: thus)
प्रणतम्bowed/prostrated
प्रणतम्:
कर्म (Object complement/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘bowed down’
त्यक्त्वाhaving left
त्यक्त्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formकृदन्त; ल्यप् (absolutive/gerund) ‘having left/abandoned’
यथाas/according to
यथा:
सम्बन्ध (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकार (comparative/according as)
उindeed
उ:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootउ (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/assurance particle)
नारायम्Naray(a) (a person named Naraya/Narayana)
नारायम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाराय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; (reading as proper name/epithet)
अन्तिकम्near (to)
अन्तिकम्:
अधिकरण (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावार्थे द्वितीया-एकवचनम्; used adverbially ‘near/into proximity’