Shloka 28
Kārttavīrya’s Allied Kings Confront Jāmadagnya Rāma
Bhārgava-Charita
Devanagari script
तदस्त्रं शतसूर्याभं क्षिप्तं रामेण धीमता / हृष्टोत्तीर्य रथात्सद्यः सुचन्द्रः प्रणनाम ह
Transliteration
tadastraṃ śatasūryābhaṃ kṣiptaṃ rāmeṇa dhīmatā / hṛṣṭottīrya rathātsadyaḥ sucandraḥ praṇanāma ha
Translation
Then wise Rama hurled that weapon, blazing like a hundred suns. Sucandra, delighted, at once descended from his chariot and bowed down in reverent homage.
Word by Word
तत्that
तत्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; demonstrative pronoun used adjectivally
अस्त्रम्missile/weapon
अस्त्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
शत-सूर्य-आभम्having the radiance of a hundred suns
शत-सूर्य-आभम्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशत (संख्या-प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘शतसूर्याणाम् आभा यस्य’ used as adjective of अस्त्रम्
क्षिप्तम्thrown
क्षिप्तम्:
कर्मणि-क्रिया (Action in passive/कर्मणि)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘thrown’ (passive sense)
रामेणby Rama
रामेण:
कर्ता (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
धीमताby the wise/intelligent (one)
धीमता:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; adjective agreeing with रामेण
हृष्ट-उत्तीर्यhaving joyfully descended
हृष्ट-उत्तीर्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootहृष् (धातु) + उत्-तॄ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/क्तवत्-भाव from हृष्ट ‘delighted’ as adjectival PPP) + ल्यप् (absolutive) from उत्-तॄ ‘having climbed down/descended’; adverbial participial construction
रथात्from the chariot
रथात्:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन
सद्यःimmediately
सद्यः:
क्रियाविशेषण (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
सुचन्द्रःSuchandra
सुचन्द्रः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; proper noun
प्रणनामbowed down
प्रणनाम:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formलिट्/परस्मैपद-परिप्रेक्ष्ये (perfect-like narrative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; finite verb ‘bowed down’
हindeed/just
ह:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)