Shloka 10
Kārttavīrya’s Allied Kings Confront Jāmadagnya Rāma
Bhārgava-Charita
Devanagari script
दृष्ट्वा तं योद्धुमायान्तं राजानो ऽन्ये महारथाः / कार्य्याकार्यविधानज्ञाः पृष्टे कृत्वा च हैहयम्
Transliteration
dṛṣṭvā taṃ yoddhumāyāntaṃ rājāno 'nye mahārathāḥ / kāryyākāryavidhānajñāḥ pṛṣṭe kṛtvā ca haihayam
Translation
Seeing him advance to battle, other kings—great chariot-warriors, versed in what should and should not be done—placed the Haihaya to the rear and stepped forth.
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having seen’
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
योद्धुम्to fight
योद्धुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्यय; ‘to fight’
आयान्तम्coming/approaching
आयान्तम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त/Present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘coming’ (qualifies तम्)
राजानःkings
राजानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन
अन्येother
अन्ये:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (राजानः)
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; कर्मधारयः (महान् रथः/रथी)
कार्याकार्यविधानज्ञाःknowing the rules of what should/should not be done
कार्याकार्यविधानज्ञाः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकार्य + अकार्य + विधान + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (कार्य-अकार्ययोः विधानं; तस्य ज्ञाः)
पृष्टेbehind/on the rear
पृष्टे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘at the back/behind’ (locative)
कृत्वाhaving placed/made
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having made/placing’
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
हैहयम्the Haihaya (king/lineage)
हैहयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहैहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; proper noun/tribal name