Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 19
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
रामस्तु तौ मृगों दृष्ट्वा पिबन्तौ सभ्यं जलम् / तर्कयामास मेधावी किमत्र भयकारणम्
Transliteration
rāmastu tau mṛgoṃ dṛṣṭvā pibantau sabhyaṃ jalam / tarkayāmāsa medhāvī kimatra bhayakāraṇam
Translation
Rama saw those two deer drinking clear water. The wise Rama then pondered: what is the cause of fear here?
Word by Word
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (contrastive particle)
तौthose two
तौ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; सर्वनाम
मृगौtwo deer
मृगौ:
Karma (कर्म/Object apposition)
TypeNoun
Rootmṛga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Gerund)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having seen’
पिबन्तौdrinking
पिबन्तौ:
Karma-visheshana (कर्मविशेषण/Qualifier of object)
TypeVerb
Rootpā (धातु) → pibant (कृदन्त)
Formवर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; तौ मृगौ विशेषयति
सभ्यम्clear/pure (fit for assembly)
सभ्यम्:
Karma-visheshana (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootsabhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (adjective) जलम्
जलम्water
जलम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तर्कयामासreflected, reasoned
तर्कयामास:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Roottarkaya (नामधातु from tarka)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेधावीthe intelligent one
मेधावी:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootmedhāvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गुणवाचक संज्ञा (epithet)
किम्what
किम्:
Prashna (प्रश्न/Interrogative)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
भयकारणम्cause of fear
भयकारणम्:
Karma (कर्म/Object of implied ‘is/exists’)
TypeNoun
Rootbhaya + kāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘भयस्य कारणम्’