Shloka 10
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
दण्डैः कशाभिर्लकुडैर्विनिघ्नन्तश्च मुष्टिभिः / ते समुत्सारयन् धेनोः सुदूरतरमन्तिकात्
Transliteration
daṇḍaiḥ kaśābhirlakuḍairvinighnantaśca muṣṭibhiḥ / te samutsārayan dhenoḥ sudūrataramantikāt
Translation
Beating him with staffs, whips, clubs, and fists, they drove him away—far, far from the cow’s side.
Word by Word
daṇḍaiḥwith sticks
daṇḍaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
kaśābhiḥwith whips
kaśābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkaśā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
lakuḍaiḥwith clubs
lakuḍaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootlakuḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
vi-nighnantaḥstriking
vi-nighnantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootvi-√han (हन् धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/शानच्), प्रथमा-विभक्ति, पुंलिङ्ग, बहुवचन; परस्मैपदी-धातु; ‘striking’ (present active participle)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
muṣṭibhiḥwith fists
muṣṭibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmuṣṭi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (pronoun)
sam-utsārayandrove away
sam-utsārayan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ut-√sṛ (सृ धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
dhenoḥfrom the cow
dhenoḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootdhenu (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (genitive/ablatival sense possible)
su-dūrataraम्to a much farther (place)
su-dūrataraम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + dūra (प्रातिपदिक) + tara (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तरप्-प्रत्ययान्त (comparative) विशेषण
antikātfrom nearby
antikāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootantika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (ablative)