Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 77
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
चिन्तयामास देवेशं ध्याने दृष्ट्वा जगद्गुरुम् / ध्येयावस्थि तचित्तात्मा निश्चलेद्रियदेहवान्
Transliteration
cintayāmāsa deveśaṃ dhyāne dṛṣṭvā jagadgurum / dhyeyāvasthi tacittātmā niścaledriyadehavān
Translation
Having beheld in meditation the Lord of the gods, the Guru of the world, he pondered upon Him. His mind abided in the state of contemplation, with senses and body unmoving.
Word by Word
चिन्तयामासhe contemplated/pondered
चिन्तयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्सभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
देवेशम्the Lord of the gods
देवेशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव-ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः)
ध्यानेin meditation
ध्याने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having seen’
जगत्-गुरुम्the teacher of the world
जगत्-गुरुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः गुरुः)
ध्येय-अवस्थिfixed on the object of meditation
ध्येय-अवस्थि:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootध्येय + अवस्थि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ध्येये अवस्थिः/अवस्थितः = ‘fixed in the object of meditation’)
तत्-चित्त-आत्माwhose mind-self was absorbed in Him
तत्-चित्त-आत्मा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतत् + चित्त + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (‘whose self/mind is that’, i.e., whose mind is absorbed in Him)
निश्चल-इन्द्रिय-देहवान्with senses and body unmoving
निश्चल-इन्द्रिय-देहवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिश्चल + इन्द्रिय + देहवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (‘having unmoving senses and body’)