Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 33
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
उपरिष्टान्निपततां विषमोपलसंकटे / निर्झराणां महारावैः समन्ताद्बधिरीकृतम्
Transliteration
upariṣṭānnipatatāṃ viṣamopalasaṃkaṭe / nirjharāṇāṃ mahārāvaiḥ samantādbadhirīkṛtam
Translation
There, where torrents fell from above amid perilous, uneven rocks, the mighty roar of the cascades made all the quarters seem deafened.
Word by Word
उपरिष्टात्from above
उपरिष्टात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरिष्टात् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (स्थानवाचक-अव्यय)
निपतताम्of (those) falling down
निपतताम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootनिपतत् (कृदन्त; √पत् (धातु) + नि-उपसर्ग)
Formषष्ठी बहुवचनम् (सम्बन्ध); वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); ‘निर्झराणाम्’ इत्यस्य विशेषणम्
विषम-उपल-संकटेin a rugged, rock-strewn gorge/difficulty
विषम-उपल-संकटे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविषम + उपल + संकट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; समासः तत्पुरुषः (विषमाः उपलाः यस्मिन् तत् संकटम्)
निर्झराणाम्of the waterfalls
निर्झराणाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनिर्झर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी बहुवचनम्
महा-रावैःby great roars
महा-रावैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमहा + राव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; समासः कर्मधारयः (महान् रावः)
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (दिशावाचक/परितोऽर्थे)
बधिरीकृतम्made deafened
बधिरीकृतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबधिरीकृत (कृदन्त; √कृ (धातु) + बधिर-नामधातु/भाव)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); ‘(तत्)’ इति निहितं विशेष्यं प्रति