Shloka 40
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
समन्त्राहुतिहोमोत्थधूमगन्धेन सर्वतः / निरस्तनिखिलाघौघं वनान्तरविसर्पिणा
Transliteration
samantrāhutihomotthadhūmagandhena sarvataḥ / nirastanikhilāghaughaṃ vanāntaravisarpiṇā
Translation
The fragrance of smoke rising from the homa—offerings cast with mantras—spread everywhere, coursing through the forest’s depths and driving away every mass of sin.
Word by Word
स-मन्त्र-आहुति-होम-उत्थ-धूम-गन्धेनby the fragrance of smoke arising from mantra-offerings and homa
स-मन्त्र-आहुति-होम-उत्थ-धूम-गन्धेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस (उपसर्ग/अव्ययवत्) + मन्त्र (प्रातिपदिक) + आहुति (प्रातिपदिक) + होम (प्रातिपदिक) + उत्थ (कृदन्त/प्रातिपदिक) + धूम (प्रातिपदिक) + गन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
सर्वतःeverywhere
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
निरस्त-निखिल-अघ-ओघम्with all masses of sin dispelled
निरस्त-निखिल-अघ-ओघम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिर् + अस् (धातु) → निरस्त (कृदन्त, क्त) + निखिल (प्रातिपदिक) + अघ (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण-प्रयोगः (having removed all streams of sin)
वन-अन्तर-विसर्पिणाspreading through the inner forest
वन-अन्तर-विसर्पिणा:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootवन (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + विसर्पिन् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः (spreading through the forest interior)