Shloka 39
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
नानाखगकुलारावैर्मनःश्रोत्रसुखावहैः / ब्रह्मघोषैश्च विविधैः सर्वतः प्रतिनादितम्
Transliteration
nānākhagakulārāvairmanaḥśrotrasukhāvahaiḥ / brahmaghoṣaiśca vividhaiḥ sarvataḥ pratināditam
Translation
That place resounded on every side with the calls of many flocks of birds, pleasing to mind and ear, and with diverse brahma-ghoṣas—sacred chants—echoing all around.
Word by Word
नाना-खग-कुल-आरावैःby the cries of various flocks of birds
नाना-खग-कुल-आरावैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनाना (प्रातिपदिक/अव्ययवत्) + खग (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + आराव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
मनः-श्रोत्र-सुख-आवहैःbringing delight to mind and ear
मनः-श्रोत्र-सुख-आवहैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमनस् (प्रातिपदिक) + श्रोत्र (प्रातिपदिक) + सुख (प्रातिपदिक) + आवह (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; विशेषण-प्रयोगः (instrumental plural)
ब्रह्म-घोषैःby Vedic chants
ब्रह्म-घोषैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + घोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
विविधैःvarious
विविधैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; विशेषण-प्रयोगः
सर्वतःeverywhere, on all sides
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: ‘on all sides’)
प्रतिनादितम्resounded
प्रतिनादितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रति + नद् (धातु) → प्रतिनादित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्तः (resounded)