Shloka 14
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
तत्र गत्वा यथान्यायं तं शुश्रूषा परायणः / कञ्चित्कालं तयोर्वत्स प्रीतये वस तद्गृहे
Transliteration
tatra gatvā yathānyāyaṃ taṃ śuśrūṣā parāyaṇaḥ / kañcitkālaṃ tayorvatsa prītaye vasa tadgṛhe
Translation
Having gone there, attend to him with due propriety; dear child, stay for some time in that house, for the pleasure of them both.
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/त्वा-प्रत्यय), पूर्वकालिक क्रिया
यथा-न्यायम्as is proper
यथा-न्यायम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + न्याय (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययत्वेन प्रयोगः (adverbial)
तम्him (that one)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/द्वितीया), एकवचन
शुश्रूषाservice/attendance
शुश्रूषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुश्रूषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/प्रथमा), एकवचन
परायणःdevoted (to it)
परायणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (devoted/intent)
कञ्चित्some
कञ्चित्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितपरिमाणवाचक (some)
कालम्time
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तयोःof those two (of them)
तयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/षष्ठी), द्विवचन
वत्सdear child
वत्स:
Sambodhana (संबोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
प्रीतयेfor (their) pleasure
प्रीतये:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन
वसstay/dwell
वस:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तद्-गृहेin that house
तद्-गृहे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य गृहे)