Shloka 13
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
पितामहगृहं तात प्रयाहि त्वं यथासुखम् / पितामहपितामह्योः प्रीतये दर्शनाय च
Transliteration
pitāmahagṛhaṃ tāta prayāhi tvaṃ yathāsukham / pitāmahapitāmahyoḥ prītaye darśanāya ca
Translation
Dear child, go at ease to your grandfather’s house, for the joy and for the sacred darśana of your grandfather and great-grandfather.
Word by Word
पितामहगृहम्to the grandfather's house
पितामहगृहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह + गृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पितामहस्य गृहं)
तातdear son
तात:
Sambodhana (संबोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/संबोधन), एकवचन
प्रयाहिgo forth
प्रयाहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु) उपसर्गः प्र-
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम? (actually 2nd person pronoun); प्रथमा (Nominative/प्रथमा), एकवचन
यथा-सुखम्as you please / comfortably
यथा-सुखम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + सुख (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययत्वेन प्रयोगः (adverbial)
पितामह-पितामह्योःof grandfather and grandmother
पितामह-पितामह्योः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितामह + पितामही (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास; षष्ठी (Genitive/षष्ठी), द्विवचन (dual)
प्रीतयेfor (their) pleasure
प्रीतये:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative/चतुर्थी), एकवचन
दर्शनायfor seeing / for a visit
दर्शनाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (Dative/चतुर्थी), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)