Shloka 49
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
श्वसूकरोप संसृष्टं दीर्घरोगिभिरेव च / पतितैर्मलिनैश्चैव न द्रष्टव्यं कथञ्चन
Transliteration
śvasūkaropa saṃsṛṣṭaṃ dīrgharogibhireva ca / patitairmalinaiścaiva na draṣṭavyaṃ kathañcana
Translation
Those who consort with dogs and pigs, the chronically ill, the fallen (patita), and the impure—should not be looked upon in any manner.
Word by Word
श्वसूकरोपwith dogs and pigs (in contact)
श्वसूकरोप:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootश्वन् + सूकर + उप (प्रातिपदिक/अव्यय)
Formसमासपूर्वपद-समूहः; ‘श्वसूकर’ (द्वन्द्व-प्रायः) + ‘उप’ (उपसर्ग/अव्यय-तुल्य) इति; अर्थतः ‘श्वसूकर-उपसंसृष्ट’ इत्यस्य पूर्वभागः; (dog/pig-related, near/with)
संसृष्टम्mixed/contaminated
संसृष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम् + सृज्/सृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘mixed/contaminated’
दीर्घरोगिभिःwith long-ill people
दीर्घरोगिभिः:
Saha/Instrument (सह/करण)
TypeNoun
Rootदीर्घ + रोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन; कर्मधारयः (दीर्घः रोगः यस्य/ये = long-ill persons)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पतितैःwith fallen/outcaste persons
पतितैः:
Saha/Instrument (सह/करण)
TypeNoun
Rootपतित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
मलिनैःimpure/dirty
मलिनैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमलिन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (पतितैः इत्यस्य)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
द्रष्टव्यम्should be seen
द्रष्टव्यम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle: ‘to be seen/should be seen’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निषेधेन ‘न द्रष्टव्यम्’ = should not be seen
कथञ्चनin any way (at all)
कथञ्चन:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथञ्चन (अव्यय)
Formनिषेध-पर्याय/प्रकार-अव्यय (adverb: in any way/at all)