Shloka 34
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
अन्तर्द्धानेन गच्छन्ति युक्त्वा तस्मिन्महा गिरौ / विन्ध्ये चैव गिरौ पुण्ये धर्माधर्मनिदर्शनीम्
Transliteration
antarddhānena gacchanti yuktvā tasminmahā girau / vindhye caiva girau puṇye dharmādharmanidarśanīm
Translation
Established upon that great mountain, they depart by antardhāna—vanishing from sight; and on the holy Vindhya peak appears a sign that reveals dharma and adharma.
Word by Word
अन्तर्द्धानेनby disappearance/invisibility
अन्तर्द्धानेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootअन्तर्धान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचन (Instrumental singular)
गच्छन्तिgo
गच्छन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
युक्त्वाhaving employed/using
युक्त्वा:
पूर्वकाल (Absolutive; prior action)
TypeIndeclinable
Rootयुज् (धातु) → युक्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having joined/using’
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसक; सप्तमी एकवचन (Locative singular)
महाgreat
महा:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (irregular stem महत् → महा in loc. sg. with गिरौ)
गिरौon/in the mountain
गिरौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (Locative singular)
विन्ध्येin the Vindhya (mountain)
विन्ध्ये:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootविन्ध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (पर्वतनाम); सप्तमी एकवचन (Locative singular)
चand
च:
सम्बन्ध/समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
गिरौin the mountain
गिरौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
पुण्येholy
पुण्ये:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; ‘holy’ (agreeing with गिरौ)
धर्माधर्मनिदर्शनीम्(that which is) indicative of dharma and adharma
धर्माधर्मनिदर्शनीम्:
कर्म (Karma/Object; understood with a verb like ‘see/attain’)
TypeAdjective
Rootधर्म + अधर्म + निदर्शनी (प्रातिपदिक)
Formसमास: धर्म-अधर्म (द्वन्द्व) + निदर्शनी (कर्मधारय-भाव: ‘showing’); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Accusative singular)