Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 60
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
त्रायध्वमित्युवाचार्ता पतती चाप्यवाक्शिराः / तैरुका सा तु मा भैषी रित्यतो ऽधिष्ठिताभवत्
Transliteration
trāyadhvamityuvācārtā patatī cāpyavākśirāḥ / tairukā sā tu mā bhaiṣī rityato 'dhiṣṭhitābhavat
Translation
Falling headlong, distressed, she cried, “Save me!” They replied, “Fear not,” and from that moment she was upheld.
Word by Word
त्रायध्वम्protect (you all)!
त्रायध्वम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्रा (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम्
इतिthus
इति:
Sambandha (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइत्यादि-निपात (quotative particle)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
आर्ताdistressed
आर्ता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआर्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सा)
पततीfalling
पतती:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) → पतती (शतृ-प्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमान कृदन्तः
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-निपात (also/even)
अवाक्-शिराःwith head downward
अवाक्-शिराः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअवाक् (अव्यय/प्रातिपदिक) + शिरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्या शिरः अवाक् = 'whose head is downward')
तैःby them (the Pitṛs)
तैः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
उक्ताaddressed/told
उक्ता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (spoken/addressed)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारण-निपात (but/indeed)
माdo not
मा:
Sambandha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (prohibitive particle used with imperative/optative)
भैषीःfear
भैषीः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभी (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
Sambandha (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात
अतःtherefore
अतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतु/निष्कर्ष-अव्यय (therefore/from that)
अधिष्ठिताsupported/placed
अधिष्ठिता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधि-स्था (धातु) → अधिष्ठित (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (supported/placed)
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्