Shloka 59
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
त्रसरेणुप्रमाणानि तेषु चावस्थितान्पितॄन् / सुसूक्ष्मानपरिव्यक्तानग्नीनग्निष्विवाहितान्
Transliteration
trasareṇupramāṇāni teṣu cāvasthitānpitṝn / susūkṣmānaparivyaktānagnīnagniṣvivāhitān
Translation
Within them dwelt the Pitṛs, no larger than a trasareṇu—exceedingly subtle and unmanifest, like fire borne hidden within fire.
Word by Word
त्रस-रेणु-प्रमाणानिof trasareṇu-size
त्रस-रेणु-प्रमाणानि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रस (प्रातिपदिक) + रेणु (प्रातिपदिक) + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (त्रसरेणोः प्रमाणानि = 'of the measure of trasareṇu')
तेषुin those (vimānas)
तेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अवस्थितान्situated/standing
अवस्थितान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव-स्था (धातु) → अवस्थित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (situated)
पितॄन्the Pitṛs (ancestors)
पितॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
सु-सूक्ष्मान्very subtle
सु-सूक्ष्मान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः कर्मधारयः (अतिशयेन सूक्ष्मान्)
अ-परिव्यक्तान्unmanifest/indistinct
अ-परिव्यक्तान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ (नञ्) + परिव्यक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; नञ्-समासः (not manifest/indistinct)
अग्नीन्fires
अग्नीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
अग्निषुin the fires
अग्निषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन
इवlike/as if
इव:
Sambandha (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
आवाहितान्invoked/installed
आवाहितान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-√वह् (धातु) → आवाहित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (invoked/installed)