Brahma Purana — Apsaroyugam Tirtha: The Confluence that Grants Worldly Enjoyment and Liberation, Shloka 10
Devanagari script
उर्वशीं च ततो मेनां रम्भां चापि तिलोत्तमाम् नैवेत्य् ऊचुर् भयत्रस्ताः पुनर् आह शचीपतिः //
Translation
This is the sacred verse (no. 10), setting forth the ancient and profound puranic meaning.
Word by Word
उर्वशीम्Urvaśī
उर्वशीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउर्वशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अप्सरानाम
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
ततःthen/thereafter
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तर (adverb: thereafter)
मेनाम्Menā
मेनाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रम्भाम्Rambhā
रम्भाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरम्भा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अप्सरानाम
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अपिalso
अपि:
सम्बन्धसूचक (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even)
तिलोत्तमाम्Tilottamā
तिलोत्तमाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतिलोत्तमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अप्सरानाम
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
एवindeed/just
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
इतिthus
इति:
वाक्यसम्बन्ध (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणचिह्न (quotative)
ऊचुःsaid
ऊचुः:
क्रिया (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
भयत्रस्ताःfrightened
भयत्रस्ताः:
कर्ता (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootभयत्रस्त (प्रातिपदिक) = भय + त्रस्त
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (implicit subject: अप्सरसः) ; तत्पुरुष-समासः (भयेन त्रस्ताः)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
आहsaid
आह:
क्रिया (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु; आह as perfect of √अह्/√ब्रू)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
शचीपतिःŚacī’s husband (Indra)
शचीपतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशचीपति (प्रातिपदिक) = शची + पति
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शच्याः पतिः)
Speaker
Apsarases responding to Indra; Indra then continues (reported by narrator)