Shloka 15

The Birth of Mahārāja Parīkṣit and Prophecies of His Greatness

Devanagari script

तमूचुर्ब्राह्मणास्तुष्टा राजानं प्रश्रयान्वितम् । एष ह्यस्मिन् प्रजातन्तौ पुरूणां पौरवर्षभ ॥ १५ ॥

Transliteration

tam ūcur brāhmaṇās tuṣṭā rājānaṁ praśrayānvitam eṣa hy asmin prajā-tantau purūṇāṁ pauravarṣabha

Translation

The learned brāhmaṇas, pleased by the King’s charity, addressed him with reverence: “O best of the Pauravas, this son is surely in the line of descent of the Pūrus.”

Synonyms

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम (pronoun)

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• ब्राह्मणाः: the brāhmaṇas
• ब्राह्मणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• तुष्टाः: pleased
• तुष्टाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; तुष् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रश्रय-अन्वितम्: endowed with humility
• प्रश्रय-अन्वितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रश्रय (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; अन्वि/अनु-इ धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (प्रश्रयेण अन्वितः = endowed with humility)

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• हि: indeed
• हि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; सर्वनाम

• प्रजा-तन्तौ: in the line of progeny/dynasty
• प्रजा-तन्तौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक) + तन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रजायाः तन्तुः = lineage of progeny)

• पुरूणाम्: of the Purus
• पुरूणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्

• पौरव-ऋषभ: O best of the Pauravas
• पौरव-ऋषभ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पौरव (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पौरवाणाम् ऋषभः = bull among the Pauravas)

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• King (Paurava ruler)
• Puru (dynasty)

FAQs

What does Srimad Bhagavatam say about the importance of lineage and dharmic succession?

This verse shows brāhmaṇas affirming the child’s rightful place in the Puru/Paurava line, indicating that dharmic kingship is confirmed through sacred authority, virtue, and proper succession.

Why did the brāhmaṇas speak to the king with approval in Canto 1 Chapter 12?

They were pleased with the king’s humility and proper conduct, and therefore blessed/confirmed the child’s connection to the noble Paurava lineage.

How can the teaching of praśraya (humility) be applied in modern life?

Humility—shown through respectful speech and receptivity to wise counsel—builds trust and invites guidance, just as the king’s demeanor drew the brāhmaṇas’ favorable words.