Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Kṛṣṇa Kills Dantavakra; Balarāma’s Pilgrimage and the Slaying of Romaharṣaṇa

पृथूदकं बिन्दुसरस्‍त्रितकूपं सुदर्शनम् । विशालं ब्रह्मतीर्थं च चक्रं प्राचीं सरस्वतीम् ॥ १९ ॥ यमुनामनु यान्येव गङ्गामनु च भारत । जगाम नैमिषं यत्र ऋषय: सत्रमासते ॥ २० ॥

pṛthūdakaṁ bindu-saras tritakūpaṁ sudarśanam viśālaṁ brahma-tīrthaṁ ca cakraṁ prācīṁ sarasvatīm

O Bhārata, He went to all the holy tīrthas along the Yamunā and the Gaṅgā, and then reached the Naimiṣa forest, where sages sat performing a long satra sacrifice.

पृथु-उदकम्Pṛthūdaka
पृथु-उदकम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपृथु (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय
बिन्दु-सरसःBindu-saras
बिन्दु-सरसः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootबिन्दु (प्रातिपदिक) + सरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (place-name)
त्रित-कूपम्Tritakūpa
त्रित-कूपम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootत्रित (प्रातिपदिक) + कूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष
सुदर्शनम्Sudarśana
सुदर्शनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय
विशालम्Viśāla
विशालम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootविशाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्म-तीर्थम्Brahma-tīrtha
ब्रह्म-तीर्थम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
चक्रम्Cakra
चक्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राचीम्Prācī
प्राचीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्राची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सरस्वतीम्Sarasvatī
सरस्वतीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यमुनाम्Yamunā
यमुनाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयमुना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अनुalong
अनु:
Gati (गति/अनुगमन)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
Formअव्यय; अनुगमनार्थक
यानिwhich (places)
यानि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
गङ्गाम्Gaṅgā
गङ्गाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अनुalong
अनु:
Gati (गति/अनुगमन)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
Formअव्यय; अनुगमनार्थक
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
भारतO Bhārata
भारत:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभारत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
जगामwent
जगाम:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन
नैमिषम्Naimiṣa
नैमिषम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनैमिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक (where)
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सत्रम्sacrificial session
सत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आसतेare seated/perform
आसते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष, बहुवचन
P
Parīkṣit Mahārāja
S
Sages of Naimiṣāraṇya

FAQs

This verse highlights Naimiṣāraṇya as a major sacred seat of Vedic sages, renowned for continuous sacrificial worship (satra) and spiritual inquiry.

The rivers mark a dharmic pilgrimage route through tīrthas (holy places), emphasizing purification, remembrance of the Lord, and connection with sanctified geography.

By consciously seeking sanctifying influences—holy places, sacred study circles, and regular worship—one can strengthen devotion and clarity, just as sages do through sustained spiritual practice.