Shloka 25

Balarāma Visits Vraja: Consoling the Gopīs and Dragging the Yamunā

Devanagari script

स्रग्व्येककुण्डलो मत्तो वैजयन्त्या च मालया । बिभ्रत् स्मितमुखाम्भोजं स्वेदप्रालेयभूषितम् । स आजुहाव यमुनां जलक्रीडार्थमीश्वर: ॥ २४ ॥ निजं वाक्यमनाद‍ृत्य मत्त इत्यापगां बल: । अनागतां हलाग्रेण कुपितो विचकर्ष ह ॥ २५ ॥

Transliteration

sragvy eka-kuṇḍalo matto vaijayantyā ca mālayā bibhrat smita-mukhāmbhojaṁ sveda-prāleya-bhūṣitam

Translation

But Yamunā, thinking Him drunk, disregarded His command and did not come. Angered, Balarāma began to drag the reluctant river with the tip of His plow.

Synonyms

• निजम्: his own
• निजम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (वाक्यम्)

• वाक्यम्: command/words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अनादृत्य: disregarding
• अनादृत्य: Hetu (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: अनादृत्य (कृदन्त; √दृ/आदृ धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); उपसर्ग: अन्- (निषेध)

• मत्तः: (saying) “I am intoxicated” / intoxicated
• मत्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मत्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (इति-शब्देन सह उक्तिः)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• आपगाम्: the river (Yamunā)
• आपगाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आपगा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• बलः: Bala (Balarāma)
• बलः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (बलरामस्य नाम)

• अनागताम्: not coming
• अनागताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनागत (कृदन्त; √गम् धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भूतकाले कृदन्त (PPP) ‘not come’; विशेषणम् (आपगाम्)

• हल-अग्रेण: with the tip of the plough
• हल-अग्रेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: हल (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत्पुरुषः (हलस्य अग्रेण)

• कुपितः: angered
• कुपितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कुपित (कृदन्त; √कुप् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकाले कृदन्त (PPP)

• विचकर्ष: dragged, pulled
• विचकर्ष: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्ग: वि-

• ह: indeed
• ह: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis)

Characters & Entities

• Balarāma
• Yamunā

FAQs

Why does Balarāma call the Yamunā in Srimad Bhagavatam 10.65?

In this verse, Balarāma calls the Yamunā because He wishes to enjoy jala-krīḍā—divine water-sport—revealing the Lord’s playful līlā with sacred nature.

What is the meaning of Vaijayantī mālā in Bhagavata Purana?

The Vaijayantī garland is a special divine ornament of the Lord, highlighting His supreme, auspicious, and transcendental beauty as He performs līlā.

How can devotees apply this verse in modern life?

It teaches seeing the sacred in nature and remembering the Lord’s presence through devotional contemplation of His līlā rather than mundane enjoyment.