Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

Genealogies of Svāyambhuva Manu, the Appearance of Yajña, and Atri’s Sons

Brahmā–Viṣṇu–Śiva Expansions

अग्निष्वात्ता बर्हिषद: सौम्या: पितर आज्यपा: । साग्नयोऽनग्नयस्तेषां पत्नी दाक्षायणी स्वधा ॥ ६३ ॥

agniṣvāttā barhiṣadaḥ saumyāḥ pitara ājyapāḥ sāgnayo ’nagnayas teṣāṁ patnī dākṣāyaṇī svadhā

The Agniṣvāttas, Barhiṣadas, Saumyas, and Ājyapas are the Pitṛs. They are either sāgnika or niragnika. The wife of all these Pitṛs is Svadhā, the daughter of Dakṣa.

agniṣvāttāḥthe Agniṣvāttas
agniṣvāttāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक) + svātta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/उपपद: ‘अग्नौ स्वात्ताः’ = ‘offered in fire’), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); पितृगण-नाम
barhiṣadaḥthe Barhiṣads
barhiṣadaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbarhis (प्रातिपदिक) + √sad (सद्) (धातु) → barhiṣad (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी: ‘बर्हिषि सदन्ति’), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); पितृगण-नाम
saumyāḥthe Saumyās
saumyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaumya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); पितृगण-नाम
pitaraḥthe Pitṛs (manes)
pitaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
ājyapāḥthe Ājyapās (ghee-drinkers)
ājyapāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootājya (प्रातिपदिक) + √pā (पा) (धातु) → pā (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/उपपद: ‘आज्यं पिबन्ति’), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); पितृगण-नाम
sa-agnayaḥhaving fires (with fire)
sa-agnayaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (प्रातिपदिक/उपसर्गवत् ‘with’) + agni (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सह: ‘अग्निभिः सह’), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); अनग्नयः इति विशेषण-युग्म
anagnayaḥwithout fires
anagnayaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootan-agni (प्रातिपदिक)
Formनञ्-समास/नकारान्त-निर्माण (privative ‘without’), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
patnīwife
patnī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpatnī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
dākṣāyaṇīDākṣāyaṇī
dākṣāyaṇī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdākṣāyaṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); व्यक्तिनाम (proper name/epithet: daughter of Dakṣa)
svadhāSvadhā
svadhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvadhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); व्यक्तिनाम
A
Agniṣvātta Pitṛs
B
Barhiṣad Pitṛs
S
Saumya Pitṛs
Ā
Ājyapā Pitṛs
S
Svadhā
D
Dakṣa

FAQs

This verse names four classifications of Pitṛs—Agniṣvāttas, Barhiṣads, Saumyas, and Ājyapas—and notes that some are connected with sacrificial fire while others are not.

Svadhā is described here as the daughter of Dakṣa and the consort of the Pitṛs, personifying the sacred offering made to forefathers in Vedic rites such as śrāddha.

The verse highlights gratitude and sacred responsibility toward one’s lineage; in modern life, this can be applied through respectful remembrance of ancestors, family duty, and performing acts of charity and devotion in their honor.