Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Genealogies of Svāyambhuva Manu, the Appearance of Yajña, and Atri’s Sons

Brahmā–Viṣṇu–Śiva Expansions

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

pitṛbhya ekāṁ yuktebhyo bhavāyaikāṁ bhava-cchide śraddhā maitrī dayā śāntis tuṣṭiḥ puṣṭiḥ kriyonnatiḥ

From Śānti was born Sukha, from Tuṣṭi came Muda, and from Puṣṭi came Smaya; from Kriyā was born Yoga, from Unnati came Darpa, and from Buddhi was born Artha. All of them shone like lamps upon the path of dharma.

शान्तिःŚānti
शान्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुखम्happiness
सुखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
मुदम्joy
मुदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुष्टिःTuṣṭi
तुष्टिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मयम्smile/cheer
स्मयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुष्टिःPuṣṭi
पुष्टिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असूयतgave birth
असूयत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; ‘gave birth’
योगम्yoga
योगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
क्रियोन्नतिःKriyonnati
क्रियोन्नतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रिया + उन्नति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: क्रियायाः उन्नतिः
दर्पम्pride
दर्पम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अर्थम्wealth/meaning
अर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
बुद्धिःBuddhi
बुद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असूयतgave birth
असूयत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
P
Pitṛs
B
Bhava (Śiva)
V
Viṣṇu

FAQs

This verse personifies key virtues—Śraddhā, Dayā, Śānti, Tuṣṭi, Puṣṭi, and Kriyā-unnati—showing them as sacred principles integrated into divine and cosmic order.

The narrative presents virtues as living personifications whose marriages symbolize how cosmic administration and spiritual progress are sustained by dharmic qualities.

Practice gratitude and simplicity for Tuṣṭi, and actively reduce others’ suffering through kindness, service, and non-harm for Dayā.