Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

The Lord Appears to the Devas and Instructs the Truce; Mandara Is Brought for Churning

विरिञ्चो भगवान्‍द‍ृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भ‍िरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥

viriñco bhagavān dṛṣṭvā saha śarveṇa tāṁ tanum svacchāṁ marakata-śyāmāṁ kañja-garbhāruṇekṣaṇām

Seeing the Supreme Person, worshiped by His own personified weapons such as Sudarśana, Brahmā—the foremost of the gods—together with Śiva and all the devas at once fell to the earth in full prostration, offered obeisance, and sang His praise.

काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम्adorned with girdle, belt-ornaments, bracelets, necklace, and anklets
काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम्:
कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootकाञ्ची + कलाप + वलय + हार + नूपुर + शोभित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (काञ्ची-कलाप-वलय-हार-नूपुरैः शोभिता); विशेषण
कौस्तुभाभरणाम्wearing the Kaustubha jewel as ornament
कौस्तुभाभरणाम्:
कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootकौस्तुभ + आभरण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कौस्तुभः आभरणं यस्याः); विशेषण
लक्ष्मीम्Lakṣmī (Fortune goddess)
लक्ष्मीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
बिभ्रतीम्bearing, wearing
बिभ्रतीम्:
कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present Active Participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘धारयन्ती’
वनमालिनीम्wearing a forest-garland
वनमालिनीम्:
कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootवन + मालिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (वनमाला यस्याः); विशेषण
सुदर्शनादिभिःby Sudarśana and others
सुदर्शनादिभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootसुदर्शन + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘सुदर्शन-आदि’ (etc. beginning with Sudarśana)
स्वास्त्रैःby their own weapons
स्वास्त्रैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootस्व + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (स्वानि अस्त्राणि)
मूर्तिमद्भिःembodied, having form
मूर्तिमद्भिः:
करणविशेषण (Karaṇa-viśeṣaṇa/Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootमूर्ति + मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘स्वास्त्रैः’ इति विशेषण
उपासिताम्worshipped, attended upon
उपासिताम्:
कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
TypeVerb
Rootउप + आस् (धातु)
Formकृदन्त-क्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सेविता/आराधिता’
तुष्टावpraised
तुष्टाव:
क्रिया (Kriyā/Finite verb)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
देवप्रवरःthe foremost among the gods
देवप्रवरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (देवानां प्रवरः)
सशर्वःtogether with Śarva (Śiva)
सशर्वः:
कर्तृविशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootस + शर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः (‘सह शर्वेण’ = accompanied by Śarva)
पुरुषम्the Person (Lord)
पुरुषम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
परम्supreme
परम्:
कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पुरुषम्’ इति विशेषण
सर्वामरगणैःwith all the hosts of immortals (gods)
सर्वामरगणैः:
सहकारक (Sahakāraka/Accompaniment)
TypeNoun
Rootसर्व + अमर + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (सर्वेषां अमराणां गणाः)
साकम्together with
साकम्:
सहकारक (Sahakāraka/Accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootसाकम् (अव्यय)
Formअव्यय; ‘सह’ अर्थे (together with), तृतीया अपेक्षा
सर्वाङ्गैःwith all (their) limbs
सर्वाङ्गैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootसर्व + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (सर्वाणि अङ्गानि)
अवनिम्the earth, ground
अवनिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअवनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गतैःhaving gone (having approached/come down)
गतैः:
सहकारकविशेषण (Sahakāraka-viśeṣaṇa/Qualifier of accompaniment)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त-क्त (Past Active Participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘सर्वामरगणैः’ इति विशेषण
B
Brahmā (Viriñca)
Ś
Śiva (Śarva)
M
Mohinī-mūrti (form of Viṣṇu)
S
Sudarśana-cakra
L
Lakṣmī
K
Kaustubha

FAQs

In 8.6.7, Mohinī-mūrti is portrayed as a spotless, emerald-dark, lotus-eyed divine form so captivating that Brahmā and Śiva, along with all devas, bow down and praise the Supreme Person, while even Viṣṇu’s personified weapons worship that manifestation.

Because Mohinī-mūrti is not an ordinary enchanting figure but a divine manifestation of the Supreme Person (Viṣṇu). Recognizing His supremacy, Brahmā and Śiva prostrate and offer hymns with the assembled devas.

The verse teaches discernment and reverence: true beauty and power are meant to lead the mind toward the Divine, cultivating humility, gratitude, and devotion rather than mere fascination with external appearance.