Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Vāmanadeva Praises Bali; the Measure of Three Steps; Śukrācārya Warns Against the Gift

स तन्निकेतं परिमृश्य शून्य- मपश्यमान: कुपितो ननाद । क्ष्मां द्यां दिश: खं विवरान्समुद्रान् विष्णुं विचिन्वन् न ददर्श वीर: ॥ ११ ॥

sa tan-niketaṁ parimṛśya śūnyam apaśyamānaḥ kupito nanāda kṣmāṁ dyāṁ diśaḥ khaṁ vivarān samudrān viṣṇuṁ vicinvan na dadarśa vīraḥ

Finding Lord Viṣṇu’s residence empty, he roared in anger at not seeing Him. He searched the whole universe—earth, heavens, all directions, the sky, caves, and oceans—yet that mighty hero saw Viṣṇu nowhere.

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्-निकेतम्that dwelling
तत्-निकेतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + निकेत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘that abode’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परिमृश्यhaving searched/examined
परिमृश्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि-मृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund), ‘having examined/touched about’
शून्यम्empty
शून्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agreeing with ‘निकेतम्’
अपश्यमानःnot seeing
अपश्यमानः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-पश्य (धातु √दृश्)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (ātmanepada present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘not seeing’
कुपितःenraged
कुपितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकुपित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कुप्)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ननादroared
ननाद:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनद् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
क्ष्माम्earth
क्ष्माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्ष्मा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
द्याम्heaven, sky
द्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्यु/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दिशःdirections
दिशः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
खम्space, sky
खम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विवरान्caves, openings
विवरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
समुद्रान्oceans
समुद्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
विष्णुम्Viṣṇu
विष्णुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विचिन्वन्searching for
विचिन्वन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-चि (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘searching’
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
ददर्शsaw, found
ददर्श:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वीरःthe hero
वीरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
B
Bali Mahārāja
L
Lord Viṣṇu

FAQs

Because the Lord, by His own divine potency (māyā), can remain unseen even when one searches everywhere; mere strength and anger cannot reveal Him.

Śukadeva Gosvāmī is narrating to King Parīkṣit, describing Bali Mahārāja’s frustrated search for Lord Viṣṇu.

When outcomes slip beyond control, anger and frantic searching often increase confusion; steadiness, humility, and turning toward devotion are more effective than ego-driven force.