Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 5

अजा रोह सुकृतां यत्र लोकः शरभो न चत्तोऽति दुर्गान्येषः । पञ्चौदनो ब्रह्मणे दीयमानः स दातारं तृप्त्या तर्पयाति

ajā́ róha sukṛtā́ṃ yátra lókaḥ śarábho ná cattó ’ti durgā́ny eṣáḥ | páñcā́udano brā́hmaṇe dīyámānaḥ sá dātā́raṃ tṛ́ptyā tarpayāti ||

O Ajā, ascend where is the world of the well-doers: like the Śarabha, not fallen, pass thou over the hard straits. The Fivefold Rice, when it is given to the Brāhmaṇa, that same refreshes the giver with satisfaction and with fullness.

अजाO she-goat
अजा:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ (आदेशस्य लक्ष्यः)
TypeNoun
Rootअजा (प्रातिपदिक) < अज (धातु: ‘गमन/अर्जन’ इत्यादि; शब्दरूपेण ‘अजा’ = बकरी)
रोहascend, mount
रोह:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootरुह् (धातु)
सुकृताम्the well-made (path/way), the good course
सुकृताम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-कृत (प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
लोकःthe world, realm
लोकः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
शरभःa śarabha (mythic strong animal)
शरभः:
कर्तृ (उपमान/विशेषणभावे)
TypeNoun
Rootशरभ (प्रातिपदिक)
not
:
(निषेधक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
चत्तःfallen, slipped
चत्तः:
कर्तृ (शरभस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootचत्त (कृदन्त/प्रातिपदिक; √चद्/छद्? वैदिके ‘चत्त’ = पतित/विच्युत इत्यर्थे प्रचलित)
अतिover, beyond
अति:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
दुर्गानिdifficult passes, hardships
दुर्गानि:
कर्म
TypeNoun
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक)
एषःthis (one)
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पञ्चौदनःthe ‘fivefold’ cooked-rice offering
पञ्चौदनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपञ्च-ओदन (समास-प्रातिपदिक)
ब्रह्मणेto/for the Brahman (sacred power/priest)
ब्रह्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
दीयमानःbeing given
दीयमानः:
कर्तृ (पञ्चौदनस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootदा (धातु) → दीयमान (वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त)
सःhe/that (offering)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दातारम्the giver
दातारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक; √दा)
तृप्त्याwith satisfaction, by satiation
तृप्त्या:
करण
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
तर्पयातिsatiates, satisfies
तर्पयाति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootतृप्/तर्प् (धातु; causative ‘तर्पय-’)

Rishi: Atharvanic tradition (per AVŚ 9.5 Anukramaṇī).

Devata: Ajā (Unborn power) / Pañcāudana; sukṛt-loka as goal.

Chandas: Triṣṭubh/irregular triṣṭubh.

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Courage to ascend and cross → calm satisfaction and fullness.","listener_experience":"Bravery without aggression; reassurance that generosity yields inner completion.","intensity":6}