Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 4

सोमेन पूर्णं कलशं बिभर्षि त्वष्टा रुपाणां जनिता पशूनाम्। शिवास्ते सन्तु प्रजन्वऽ इह या इमा न्यस्मभ्यं स्वधिते यच्छ या अमूः

sómena pūrṇáṃ kaláśaṃ bibharṣi tváṣṭā rūpā́ṇāṃ janitā́ paśūnā́m | śivā́s te santu prajanvá ihá yā́ imā́ ní asmábhyaṃ svadhite yaccha yā́ amū́ḥ

With Soma filled thou holdest the jar: Tvaṣṭṛ, begetter of forms, begetter of cattle. Auspicious be thy generative powers here—both these that are present; and, O well-edged (Svadhiti), grant us those that are yonder.

सोमेनwith Soma
सोमेन:
करण
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पूर्णम्filled, full
पूर्णम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
कलशम्jar, pitcher
कलशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक)
बिभर्षिyou bear/hold
बिभर्षि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
त्वष्टाTvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
रूपाणाम्of forms
रूपाणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
जनिताbegetter, producer
जनिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजनि (धातु) → जनितृ/जनिता (कृदन्त-नाम)
पशूनाम्of cattle/animals
पशूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
शिवाःauspicious, kindly
शिवाः:
कर्तृ (सन्तु इति क्रियायाः)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सन्तुmay they be
सन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
प्रजन्वःhaving offspring, fruitful
प्रजन्वः:
कर्तृ (सन्तु इति क्रियायाः)
TypeAdjective
Rootप्र-जन्व (प्रातिपदिक; ‘प्रजननशील/सन्तानयुक्त’)
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
याःwhich (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (सन्तु इति क्रियायाः; सम्बन्धः—‘या …’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
इमाःthese
इमाः:
कर्तृ/विशेषण (याः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
निdown, into; (as preverb)
नि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
स्वधितेO axe/adze (tool)
स्वधिते:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootस्वधिति (प्रातिपदिक)
यच्छgrant, bestow
यच्छ:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
याःwhich (fem. pl.)
याः:
कर्तृ/सम्बन्ध (अनुवृत्तिः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अमूःthose (yonder)
अमूः:
कर्तृ/कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypePronoun
Rootअदस् (सर्वनाम)

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī attribution for 9.4 to be verified).

Devata: Tvaṣṭṛ (primary), with Soma/kalasha as ritual locus

Chandas: Triṣṭubh-like (requires metrical verification).

{"primary_rasa":"shringara","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Warm generativity and blessing, settling into calm assurance of increase.","listener_experience":"Hopeful, tender confidence in growth—family, herd, and creative life.","intensity":5}