Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 21

Sukta 4

अयं पिपान इन्द्र इद् रयिं दधातु चेतनीम्। अयं धेनुं सुदुघां नित्यवत्सां वशं दुहां विपश्चितं परो दिवः

ayáṁ pipā́na índra íd rayíṁ dadhātu cetanī́m | ayáṁ dhenúṁ sudúghāṁ nítyavatsāṁ váśaṁ duhā́ṁ vipaścítaṁ paró diváḥ ||

This Indra, waxing full, shall verily bestow quickening wealth. This (gift) shall bring a milch-cow, good at milking, ever with calf, obedient to the hand, yielding milk—wise—(a boon) from beyond the heaven.

अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पिपानःdrinking / invigorated (by drinking)
पिपानः:
Kartā
TypeAdjective/Participle
Rootपा (धातु) → पिपान (कृदन्त-प्रातिपदिक; परस्मैपदी)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इत्indeed / just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय)
रयिम्wealth, riches
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
दधातुmay he place / bestow
दधातु:
TypeVerb
Rootधा (धातु)
चेतनीम्quickening, animating (wealth)
चेतनीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचेतनी (स्त्री-प्रातिपदिक; ‘चेतना-युक्ता/प्रेरयित्री’)
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धेनुम्milch-cow
धेनुम्:
Karma
TypeNoun
Rootधेनु (स्त्री-प्रातिपदिक)
सुदुघाम्good-milking, yielding well
सुदुघाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-दुघा (स्त्री-प्रातिपदिक; सु + दुह् ‘to milk’)
नित्यवत्साम्with an ever-present calf
नित्यवत्साम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनित्य-वत्सा (स्त्री-प्रातिपदिक; ‘having a constant calf’)
वशम्control, dominion
वशम्:
Karma
TypeNoun
Rootवश (प्रातिपदिक)
दुहाम्milking out (yielding)
दुहाम्:
Karma
TypeAdjective/Participle
Rootदुह् (धातु) → दुह (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विपश्चितम्wise, discerning
विपश्चितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवि-पश्चित् (प्रातिपदिक; ‘clear-seeing, wise’)
परःfar, beyond
परः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
दिवःfrom heaven / of heaven
दिवः:
Apādāna
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)

Devata: Indra (primary); cow as beneficiary-object

Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like (Atharvanic cadence; longer pāda in second half suggests non-strict anuṣṭubh)

{"primary_rasa":"shringara","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From empowered invocation to affectionate savoring of abundance and nurture.","listener_experience":"Energized confidence followed by warm satisfaction and security.","intensity":6}