Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 9

सप्त च्छन्दांसि चतुरुत्तराण्यन्यो अन्यस्मिन्नध्यार्पितानि । कथं स्तोमाः प्रति तिष्ठन्ति तेषु तानि स्तोमेषु कथमार्पितानि

saptá chándāṃsi caturuttarā́ṇy anyó anyásminn adhyārpitā́ni | katháṃ stomā́ḥ práti tiṣṭhanti téṣu tā́ni stoméṣu kathám ārpitā́ni ||

Seven are the metres, with four as their over-addition, each upon the other set and fastened. How stand the chants in answer within them? and those metres—how are they fastened within the chants?

सप्तseven
सप्त:
विशेषण (कर्म/कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
छन्दांसिmetres (chandas)
छन्दांसि:
कर्तृ (आर्पितानि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
चतुरुत्तराणिhaving four as the later/upper (i.e., with four following/added)
चतुरुत्तराणि:
विशेषण
TypeAdjective
Rootचतुरुत्तर (समास-प्रातिपदिक; चतुर् + उत्तर)
अन्यःone (is) different
अन्यः:
कर्तृ (अध्यार्पितानि इत्यस्य; ‘एकः’ इत्यर्थे)
TypePronoun
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्यस्मिन्in another
अन्यस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
उपसर्ग (आर्पि-धातोः)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
आर्पितानिare placed/fastened
आर्पितानि:
विधेय (छन्दांसि इत्यस्य)
TypeVerb
Root√अर्प् (अर्पणे) / आर्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
कथम्how?
कथम्:
प्रश्न-अव्यय
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
स्तोमाःpraises, hymns (stomas)
स्तोमाः:
कर्तृ (तिष्ठन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, in response to
प्रति:
उपसर्ग (स्था-धातोः)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
तिष्ठन्तिstand, are established
तिष्ठन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति; स्थाने)
तेषुin them (i.e., in those metres)
तेषु:
अधिकरण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तानिthose (again)
तानि:
कर्म/विषय (आर्पितानि इत्यस्य; ‘तानि (स्तोमान्/स्तोमानि)’ इति संदर्भानुसार)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्तोमेषुin the praises (stomas)
स्तोमेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
कथम्how?
कथम्:
प्रश्न-अव्यय
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
आर्पितानिare placed/fastened
आर्पितानि:
विधेय
TypeVerb
Root√अर्प् (अर्पणे) / आर्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (unspecified here)

Devata: Chandas and Stoma as sacralized speech-structures (Vāc implicit)

Chandas: Not securely determinable from excerpt alone (self-referential discussion of chandas)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Curiosity → contemplative steadiness → confidence in ordered speech.","listener_experience":"Quiet, analytic reverence; a sense of sacred craftsmanship.","intensity":4}