Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 4

यदि वाहमनृतदेवो अस्मि मोघं वा देवाँ अप्यूहे अग्ने । किमस्मभ्यं जातवेदो हृणीषे द्रोघवाचस्ते निरृथं सचन्ताम्

yádi vā́ham anr̥tádevo ásmi móghaṃ vā devā́n apyūhé agne | kím asmábhyaṃ jātavedo hr̥ṇīṣe drogavā́cas te nírr̥thaṃ sacantām ||

If I be one whose god is Untruth, or if in vain I call the Gods, O Agni—Wherefore, O Jātavedas, art thou wroth with us? Let treacherous speakers cleave to thy destruction and thy ruin.

यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि (avyaya)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (avyaya)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (sarvanāma)
अनृतदेवःone whose god is falsehood / devoted to untruth
अनृतदेवः:
कर्तृ (अहम्-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootअनृत-देव (prātipadika; tatpuruṣa)
अस्मिam
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
मोघम्in vain, fruitlessly
मोघम्:
TypeAdverbial (from adjective)
Rootमोघ (prātipadika)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (avyaya)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (prātipadika)
अप्यूहेI mislead / I push aside / I deceive
अप्यूहे:
TypeVerb
Rootअपि-ऊह् (धातु; upasarga: अपि)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (prātipadika)
किम्what?
किम्:
कर्म (हृणीषे इत्यस्य)
TypeInterrogative pronoun
Rootकिम् (sarvanāma)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (sarvanāma)
जातवेदःO Jātavedas (Agni, knower of all births)
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootजात-वेदस् (prātipadika; bahuvrīhi/karma-dhāraya used as epithet)
हृणीषेare you angry / do you take offence
हृणीषे:
TypeVerb
Rootहृ (धातु; ‘हृण्/हृणी’ = क्रुध्/लज्ज्/अवमन्य्-भावः; वैदिक)
द्रोघवाचःspeakers of treachery / deceitful talkers
द्रोघवाचः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्रोघ-वाच् (prātipadika; tatpuruṣa)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (द्रोघवाचः-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootत्वद् (sarvanāma)
निरृतम्to destruction, to Nirṛti (calamity)
निरृतम्:
कर्म/अधिकरण (सचन्ताम् इत्यस्य गन्तव्य-लक्ष्यः)
TypeNoun
Rootनिरृत (prātipadika)
सचन्ताम्let them follow / attach themselves
सचन्ताम्:
TypeVerb
Rootसच् (धातु; ‘सचते’ = संलग्न/अनुगच्छ)

Rishi: Atharvanic/Angiras attribution (traditional)

Devata: Agni (Jātavedas) as witness and punisher

Chandas: Triṣṭubh (probable)

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From self-scrutiny and anxiety (possible guilt) to firm moral challenge and punitive redirection.","listener_experience":"A feeling of standing before an unblinking witness; relief if truthful, dread if deceitful.","intensity":7}