Mantra 25

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

सर्वो वै तत्र जीवति गौरश्वः पुरुषः पशुः । यत्रेदं ब्रह्म क्रियते परिधिर्जीवनाय कम्

IAST Transliteration

sárvo vai tátra jī́vati gáur áśvaḥ púruṣaḥ paśúḥ | yátrédaṃ bráhma kriyáte paridhír jī́vanāya kám

English Translation (Griffith/Whitney)

All verily live there—cow and horse, man and beast—where this holy spell is wrought, a boundary made for life and blessed weal.

Word by Word

• सर्वः: everyone / all (as a whole)
• सर्वः: कर्तृ (जीवति इत्यस्य)
• Type: Adjective (sarvanāma-prayoga)
• Root: सर्व (सर्व-प्रातिपदिक)

• वै: indeed / surely
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (स्थान)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)

• जीवति: lives
• जीवति: —
• Type: Verb
• Root: √जीव्

• गौः: cow
• गौः: कर्तृ (जीवति इत्यस्य; समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: गो (गो-प्रातिपदिक)

• अश्वः: horse
• अश्वः: कर्तृ (जीवति इत्यस्य; समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अश्व (अश्व-प्रातिपदिक)

• पुरुषः: man / person
• पुरुषः: कर्तृ (जीवति इत्यस्य; समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (पुरुष-प्रातिपदिक)

• पशुः: beast / cattle
• पशुः: कर्तृ (जीवति इत्यस्य; समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: पशु (पशु-प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण (स्थान; यत्र…तत्र-सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (क्रियते इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ब्रह्म: sacred formula / brahman (holy power)
• ब्रह्म: कर्म (क्रियते इत्यस्य; इदम् इति विशेषण-सर्वनामसहितम्)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (ब्रह्मन्-प्रातिपदिक)

• क्रियते: is performed / is done
• क्रियते: —
• Type: Verb
• Root: √कृ

• परिधिः: enclosure / boundary; (rit.) enclosing stick/line
• परिधिः: कर्तृ (अर्थतः ‘परिधिः … (भवति)’; वाक्ये विधेय-भावः) अथवा अधिकरण-सम्बद्धः
• Type: Noun
• Root: परिधि (परिधि-प्रातिपदिक)

• जीवनाय: for life / for living
• जीवनाय: सम्प्रदान (उद्देश्य/हित)
• Type: Noun
• Root: जीवन (जीवन-प्रातिपदिक; √जीव्-न)

• कम्: what? / some (thing)
• कम्: कर्म (अध्याहृत-क्रियायाः; ‘(परिधिः) … कम्’ = ‘some (thing)’)
• Type: Pronoun (interrog./indef.)
• Root: क (किम्-प्रातिपदिक; अनिर्दिष्टार्थक-प्रयोगः)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Āyusya hymn-cycle).

Devata: Brahman (spell) and Paridhi (protective enclosure) as functional divinities.

Chandas: Anuṣṭubh.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From concern for life → inclusive affirmation of living → establishment of a blessed perimeter.","listener_experience":"A sense of homestead-safety and communal thriving; calm confidence that ‘within this circle, life holds.’","intensity":5}