Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 81

यो३ऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मस्तस्य त्वं प्राणेना प्यायस्व । आ वयं प्यासिषीमहि गोभिरश्वैः प्रजया पशुभिर्गृहैर्धनेन

yó’ asmā́n dvéṣṭi yáṃ vayáṃ dvíṣmas tásya tváṃ prāṇéna pyā́yasva | ā́ vayáṃ pyā́sisīmahi góbhir áśvaiḥ prajā́yā paśúbhir gṛháir dhánena ||

Whoso hateth us, and whom we in turn do hate—do thou, by vital breath, make him to swell. But may we wax full hitherward with kine, with steeds, with offspring, with cattle, with houses, with treasure.

यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्वेष्टिhates
द्वेष्टि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootद्विष् (द्वेषणे)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्विष्मःhate
द्विष्मः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootद्विष् (द्वेषणे)
तस्यof him / his
तस्य:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्राणेनwith (your) breath / life-force
प्राणेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
अप्यायस्वswell, grow strong, be filled
अप्यायस्व:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootप्या (वृद्धौ/पुष्टौ) + उपसर्गः अपि- (अप्याय-)
towards; indeed (emphatic)
:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अप्यसिषीमहिmay we become full/prosper
अप्यसिषीमहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootप्या (वृद्धौ/पुष्टौ) + उपसर्गः अपि- (अप्याय-)
गोभिःwith cows
गोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अश्वैःwith horses
अश्वैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
प्रजयाwith offspring
प्रजया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
पशुभिःwith cattle/animals
पशुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
गृहैःwith houses/home
गृहैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
धनेनwith wealth
धनेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (Aṅgiras/Atharvan attribution typical for paustika hymns; exact r̥ṣi varies by anukramaṇī)

Devata: Puṣṭi/Prāṇa as prospering power (with implicit adversary-reversal)

Chandas: Anuṣṭubh (probable; common for such catalogic blessings)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Defiant protection → confident turning of fortune → satisfied fullness.","listener_experience":"A sense of boundary safety and rightful increase; relief from envy-driven anxiety.","intensity":6}