Mantra 2
Sukta 76
Sanskrit (Devanagari)
अग्नेः सान्तपनस्याहमायुषे पदमा रभे । अद्धातिर्यस्य पश्यति धूममुद्यन्तमास्यतः
IAST Transliteration
agnéḥ sāntapanásyāhám ā́yuṣe padám ā́ rabhé | addhātír yásya páśyati dhūmám udyántam ā́syataḥ ||
English Translation (Griffith/Whitney)
Of Agni the scorching I, for life, lay hold upon the station: whose sure disposing one beholds the smoke uprising from his mouth.
Word by Word
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
सान्तपनस्यof the scorching/burning (one/thing)
सान्तपनस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसान्तपन- (प्रातिपदिक; सन्-तप् धातोः कृत/तद्धित-निर्मित विशेषण)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयुषेfor life/long life
आयुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआयुस्- (प्रातिपदिक)
पदम्a step/footing; place
पदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद- (प्रातिपदिक)
आtowards; unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
रभेI take hold of / I grasp
रभे:
क्रिया
TypeVerb
Rootरभ् (धातु)
अद्धाtruly; indeed
अद्धा:
—
TypeIndeclinable
Rootअद्धा (निपात)
अतिःbeyond; exceedingly
अतिः:
—
TypeIndeclinable (used adverbially)
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय; अत्र नामवत् प्रयुक्त)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पश्यतिsees
पश्यति:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (धातु; पश्य-आदेश)
धूमम्smoke
धूमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधूम- (प्रातिपदिक)
उद्यन्तम्rising
उद्यन्तम्:
कर्म (धूमम्-विशेषणम्)
TypeParticiple (adjectival)
Rootउद्-√या (धातु) → उद्यन्त् (वर्तमान-कृदन्त)
आस्यतःfrom the mouth
आस्यतः:
अपादान
TypeNoun
Rootआस्य- (प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (unspecified in input)
Devata: Agni (as Sāntapana)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires verification)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From deliberate resolve to calm assurance through a confirming sign.","listener_experience":"Grounded confidence; warmth and steadiness.","intensity":5}