Mantra 2
Sukta 75
Sanskrit (Devanagari)
परमां तं परावतमिन्द्रो नुदतु वृत्रहा। यतो न पुनरायति शश्वतीभ्यः समाभ्यः
IAST Transliteration
paramā́ṃ táṃ parāvátaṃ índro nudatu vṛtrahā́ | yáto ná púnar ā́ iyáti śaśvatī́bhyaḥ sámābhyaḥ ||
English Translation (Griffith/Whitney)
To the farthest away-land let Indra, Vrtra-slayer, drive him—whence he comes not back again for everlasting years.
Word by Word
परमाम्to the farthest (fem. acc. sg.)
परमाम्:
कर्म (गन्तव्य-देशः/अवस्थानम्) अथवा विशेष्य-विशेषणभावे कर्मसंज्ञा
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
तम्him / that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परावतम्to a far-off place
परावतम्:
कर्म (गन्तव्य-देशः) / अधिकरणार्थे गन्तव्यनिर्देशः
TypeNoun (place) / Adjective used substantively
Rootपरावत् (प्रातिपदिक; ‘दूरस्थ/परदेश’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नुदतुlet (him) drive away / thrust
नुदतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootनुद् (धातु)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणरूपेण)
TypeNoun/Epithet
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; ‘वृत्रं हन्ति’)
यतःfrom where
यतः:
अपादान
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय; य-प्रत्ययान्त)
नnot
न:
(निषेधक)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
पुनःagain
पुनः:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
आयतिcomes / returns
आयति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootइ/ए (धातु; √इ ‘गच्छति’), उपसर्गः आ-
शश्वतीभ्यःfrom the everlasting (times) / for long (periods)
शश्वतीभ्यः:
अपादान (काल-परिमाणे ‘from everlasting/for long durations’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootशश्वत् (प्रातिपदिक)
समाभ्यःfrom years
समाभ्यः:
अपादान (काल-परिमाणे ‘from years’)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक; ‘वर्ष/सम्वत्सर’ अर्थे ‘समाः’)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Indra (Vṛtrahā)
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From command to finality—an emphatic ‘closure’.","listener_experience":"Relief through decisiveness; sense of horizon-opening and threat shrinking.","intensity":7}