Mantra 14

Sukta 24

Sanskrit (Devanagari)

यमः पितॄणामधिपतिः स मावतु । अस्मिन् ब्रह्मण्यस्मिन् कर्मण्यस्यां पुरोधायामस्यां प्रतिष्ठायामस्यां चित्त्यामस्यामाकूत्यामस्यामाशिष्यस्यां देवहूत्यां स्वाहा

IAST Transliteration

yamáḥ pitṝṇā́m ádhipatiḥ sá mā́vatu | asmín bráhmaṇy asmín kármaṇy asyā́m purodhā́yām asyā́m pratiṣṭhā́yām asyā́m cittíyām asyā́m ākū́tyām asyā́m āśíṣy asyā́m devahū́tyāṃ svā́hā

English Translation (Griffith/Whitney)

Yama, the Lord of the Fathers—may he protect me: in this sacred spell, in this operation; in this fore-setting, in this establishment; in this intent, in this resolve; in this benediction, in this god-invocation—Svāhā!

Word by Word

• यमः: Yama
• यमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)

• पितॄणाम्: of the fathers/ancestors
• पितॄणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• अधिपतिः: lord, overlord
• अधिपतिः: कर्तृ (यमः इति विशेषण/समास-प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: अधिपति (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ (मावतु इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मावतु: may he protect me
• मावतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) + मा (अस्मद्-प्रत्यय/सर्वनाम-रूप, द्वितीया एकवचन) उपसर्ग-भावः

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ब्रह्मण्ये: in this sacred rite/holy matter
• ब्रह्मण्ये: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मण्य (प्रातिपदिक; ‘ब्रह्मन्’ सम्बन्धि)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कर्मण्ये: in this act/ritual action
• कर्मण्ये: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: कर्मण्य (प्रातिपदिक; ‘कर्मन्’ सम्बन्धि)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुरोधायाम्: in this placing-in-front/fore-ordination
• पुरोधायाम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पुरोधा (प्रातिपदिक; ‘placing in front/fore-ordination’)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रतिष्ठायाम्: in this establishment/foundation
• प्रतिष्ठायाम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रतिष्ठा (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्त्याम्: in this intention/mental resolve
• चित्त्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: चित्ति (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आकूत्याम्: in this purpose/resolve
• आकूत्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आकूति (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आशिषि: in this blessing
• आशिषि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आशिष् (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवहूत्याम्: in this invocation/calling of the gods
• देवहूत्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देवहूति (प्रातिपदिक)

• स्वाहा: svāhā (hail!, offering-formula)
• स्वाहा: (मन्त्र-समापन/यज्ञाङ्ग-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/अव्यय)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī attribution uncertain here)

Devata: Yama (as pitṛ-adhipati)

Chandas: Litany/prose-like mantra cadence

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From liminal fear (Yama/ancestors) to calm assurance through lawful protection.","listener_experience":"A feeling of being ‘covered on all sides’ and ritually legitimate.","intensity":4}