Mantra 9

Sukta 13

Sanskrit (Devanagari)

कर्णा श्वावित् तदब्रवीद् गिरेरवचरन्तिका। याः काश्चेमाः खनित्रिमास्तासामरसतमं विषम्

IAST Transliteration

kárṇā śvā́vit tád abravīd girér avacarántikā | yā́ḥ kā́ś cemā́ḥ khanitrímās tāsām arásatamaṃ viṣám

English Translation (Griffith/Whitney)

Karnā, Śvāvit—thus spake she that cometh down from the mountain: whatever these be, earth-dug (burrow-born), of them (be) the poison most sapless.

Word by Word

• कर्णा: Karnā (a female being/name); the speaker
• कर्णा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कर्णा (प्रातिपदिक) / कर्ण (प्रातिपदिक)

• श्वावित्: the porcupine (śvāvít)
• श्वावित्: कर्तृ (सम्बन्धः/सहकर्तृभावः) अथवा विशेषणम्
• Type: Noun
• Root: श्वावित् (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: —
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• गिरेः: of the mountain
• गिरेः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)

• अवचरन्ति: they descend/come down
• अवचरन्ति: —
• Type: Verb
• Root: अव√चर् (धातु)

• इका: hither/near (Vedic particle)
• इका: —
• Type: Indeclinable
• Root: इका (अव्यय/निपात-प्रातिपदिक; वेदिक)

• याः: which (fem. pl.)
• याः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• काश्च: and which/whatever (fem. pl.)
• काश्च: कर्तृ
• Type: Pronoun + Indeclinable
• Root: क (किम्-प्रातिपदिक) + च

• इमाः: these (fem. pl.)
• इमाः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• खनित्रिमाः: dug-out/obtained by digging (fem. pl.; e.g., roots/herbs)
• खनित्रिमाः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: खनित्रिम (प्रातिपदिक; खनित्र-इम/इमक-सम्बद्धः)

• तासाम्: of those
• तासाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अरसतमम्: most tasteless/most sapless (superlative)
• अरसतमम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-रस-तम (प्रातिपदिक; नञ् + रस + तमप्)

• विषम्: poison
• विषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Viṣa; named poison-beings (Karnā, Śvāvit) and habitat-sources

Chandas: Anuṣṭubh-like

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From threat-recognition to calm mastery via classification and de-potentiation.","listener_experience":"A sense of being ‘covered on all sides’—no hidden poison remains outside the charm’s net.","intensity":6}