Mantra 14

Sukta 6

Sanskrit (Devanagari)

इन्द्रस्य वरूथमसि । तं त्वा प्र पद्ये तं त्वा प्रविशामि सर्वगुः सर्वपूरुषः सर्वात्मा सर्वतनूः सह यन्मेऽस्ति तेन

IAST Transliteration

índrasya várūtham asi | táṃ tvā́ prá padyé táṃ tvā́ práviśāmi sárvaguḥ sárvapū́ruṣaḥ sárvā́tmā sárvatanū́ḥ sáha yán me ’sti téna

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou art Indra’s defence, his shelter. To thee I betake me; into thee I enter—complete in cattle, complete in men, complete in vital self, complete in body—together with whatsoever is mine, with that (all) I enter.

Word by Word

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वरूथम्: (the) protection, shelter
• वरूथम्: कर्तृ/विशेष्य (नामवाक्ये)
• Type: Noun
• Root: वरूथ (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: (अस्ति-क्रिया; कर्ता=त्वम्)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• तम्: that (one/that)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: (क्रियाविशेषण; गत्यर्थ-प्रवृत्तिः)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• पद्ये: I resort to / I take refuge in
• पद्ये: (कर्तृ=अहम्; कर्म=त्वा)
• Type: Verb
• Root: पद् (धातु) / प्र-पद्

• तम्: that (one/that)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्र: forth, into
• प्र: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• विशामि: I enter
• विशामि: (कर्तृ=अहम्; कर्म=त्वा)
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु) / प्र-विश्

• सर्वगुः: all-going, going everywhere
• सर्वगुः: विशेषण (त्वम्/वरूथम्)
• Type: Adjective
• Root: सर्वगु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)

• सर्वपूरुषः: all-personed / consisting of all persons
• सर्वपूरुषः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सर्वपूरुष (प्रातिपदिक; समास)

• सर्वात्मा: whose self is all / all-souled
• सर्वात्मा: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सर्वात्मन् (प्रातिपदिक; समास)

• सर्वतनूः: whose body is all / all-bodied
• सर्वतनूः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सर्वतनू (प्रातिपदिक; समास)

• सह: together with
• सह: सहकारक/सहयोग (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)

• यत्: whatever
• यत्: (यत्…तत्-सम्बन्धे; कर्म/विशेष्य-निर्देश)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मे: my / to me
• मे: सम्बन्ध/सम्प्रदान (प्रसङ्गानुसार)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्ति: is, exists
• अस्ति: (अस्ति-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• तेन: with that, by that
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in the provided excerpt)

Devata: Indra (as refuge/defence)

Chandas: Prose/Anuṣṭubh-like charm cadence (edition-dependent)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Seeking refuge → entering shelter → restful confidence.","listener_experience":"Soothing protection; steady courage without agitation.","intensity":5}