Mantra 10

Sukta 6

Sanskrit (Devanagari)

यो३ऽस्मांश्चक्षुषा मनसा चित्त्याकूत्या च यो अघायुरभिदासात्। त्वं तानग्ने मेन्यामेनीन् कृणु स्वाहा

IAST Transliteration

yó ’smāṃś cákṣuṣā mánasā cíttyā ākū́tyā ca yó aghāyúr abhidā́sāt | tváṃ tā́n agne menyā́ amení̄n kṛṇu svā́hā

English Translation (Griffith/Whitney)

Whoso with eye, with mind, with thought and purpose would assail us, evil-minded—do thou, O Agni, make those wrathful ones to be without wrath. Svāhā!

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / य-

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चक्षुषा: with (his) eye / by sight
• चक्षुषा: करण
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)

• मनसा: with mind
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• चित्त्या: with thought / intention
• चित्त्या: करण
• Type: Noun
• Root: चित्ति (प्रातिपदिक)

• आकूत्या: with resolve / purpose
• आकूत्या: करण
• Type: Noun
• Root: आकूति (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / य-

• अघायुः: evil-minded / of harmful intent
• अघायुः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अघायु (प्रातिपदिक; अघ + आयु)

• अभिदासात्: assailed / attacked
• अभिदासात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अभि√दस् (दस्/दंश्-सम्बद्धः; ‘to harm/assail’), लुङ्-रूपम्

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तान्: those (persons)
• तान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• मेन्यामेनीन्: the Menyā-and-Amenī (hostile female powers / personified malice)
• मेन्यामेनीन्: कर्म
• Type: Noun (collective/dual-name of hostile forces)
• Root: मेन्यामेनी (प्रातिपदिक; द्वन्द्व/समाहार-समासः: मेन्या + अमेनी)

• कृणु: make / render
• कृणु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• स्वाहा: svāhā (offering-call)
• स्वाहा: —
• Type: Indeclinable (ritual exclamation)
• Root: स्वाहा

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (hymn-level attribution per anukramaṇī)

Devata: Agni (as rakṣas-repeller and purifier); secondarily Menī as the targeted force

Chandas: Anuṣṭubh (with extended pāda due to enumerations)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From alert recognition of threat → decisive invocation → pacified outcome (wrath removed).","listener_experience":"Feels like stepping behind a protective fire-wall; steadiness replaces reactivity.","intensity":6}