Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 34

चतुरः कुम्भांश्चतुर्धा ददामि क्षीरेण पूर्नाँ उदकेन दध्ना। एतास्त्वा धारा उप यन्तु सर्वाः स्वर्गे लोके मधुमत् पिन्वमाना उप त्वा तिष्ठन्तु पुष्करिणीः समन्ताः

catúraḥ kúmbhāṃś caturdhā́ dadāmi kṣīréṇa pūrṇā́n udakéna dádhnā | etā́s tvā dhā́rā úpa yantu sárvāḥ svargé loké mádhumat pínvamānāḥ úpa tvā tiṣṭhantu puṣkaríṇīḥ sámantāḥ

Four pots in fourfold wise I set, filled with milk, with water, with curds. Let all these streams come nigh to thee, swelling with honeyed sweetness in the heavenly world; let lotus-pools stand about thee on every side.

चतुरःfour
चतुरः:
कर्म (कुम्भान् इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
कुम्भान्pots, jars
कुम्भान्:
कर्म
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
चतुर्धाin four parts / fourfold
चतुर्धा:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootचतुर्धा (अव्यय; चतुर् + धा)
ददामिI give
ददामि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (दाने)
क्षीरेणwith milk
क्षीरेण:
करण
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
पूर्णान्filled, full
पूर्णान्:
कर्म (कुम्भान् इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (कृदन्त/विशेषण; √पॄ/पॄण् ‘to fill’ से)
उदकेनwith water
उदकेन:
करण
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
दध्नाwith curd
दध्ना:
करण
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
एताःthese
एताः:
कर्तृ (यन्तु इति)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
धाराःstreams, flows
धाराः:
कर्तृ (यन्तु इति)
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
उपtowards, near
उप:
(दिशा/समीप-भावः)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
यन्तुlet (them) go/come
यन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया (गत्यर्थे)
सर्वाःall
सर्वाः:
कर्तृ (धाराः इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
लोकेin the world/realm
लोके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
मधुमत्honeyed, sweet
मधुमत्:
(विशेषणम्/भावः)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक)
पिन्वमानाḥabounding, making (one) thrive
पिन्वमानाḥ:
कर्तृ (यन्तु/तिष्ठन्तु इत्यर्थे सह)
TypeParticiple
Root√पि (पिन्व्) ‘to swell, make abound, invigorate’ (वर्तमान कृदन्त)
उपnear, towards
उप:
(दिशा/समीप-भावः)
TypeIndeclinable
Rootउप (अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
तिष्ठन्तुlet (them) stand/remain
तिष्ठन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठति)
पुष्करिणीःlotus-ponds / lotus-bearing waters
पुष्करिणीः:
कर्तृ (तिष्ठन्तु इति)
TypeNoun
Rootपुष्करिणी (प्रातिपदिक)
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय; सम् + अन्त + तस्)

Rishi: Atharvanic seer (anukramaṇī-dependent)

Devata: Waters/Prosperity; directional protection (quarters implied)

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like with refrain

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Decisive establishing action → peaceful enclosure and sweetness.","listener_experience":"Grounded confidence; the home feels ‘set’ and guarded.","intensity":5}